Samsun’un ve Karadeniz Bölgesi’nin en verimli tarım havzalarından biri olan Vezirköprü’de, ayçiçeği hasadı devam ederken üretici yüksek girdi maliyetleri, yetersiz alım fiyatları ve pazarlama sıkıntıları nedeniyle zor bir dönemden geçiyor.

Serbest piyasadaki firmaların alımı devam ettirdiği Vezirköprü’de, Karadeniz Birlik’in vatandaşın ürününü teslim alıp ‘açığa’ kaydettiği ve fiyatların sonradan belirlenerek çiftçi lehine ödeme yapılacağı iddia ediliyor.

İlçemizdeki ayçiçeği üreticisi ne yapacağını şaşırmış durumda. Mart ayında ekim başladığında çiftçiye bazı sübvansiyonlar yapılsa da, ülke genelinde Tarım Bakanlığı tarafından Karadeniz Birlik üzerinden doğrudan ayçiçeği desteklemesi sunulamıyor. ​

Ayçiçeği üreticisi, ürününün kilosunu geçen yıl 32 liraya satabilirken; bu yıl piyasada oluşan fiyat 33 lira seviyesinde kaldı. Buna karşılık mazot, gübre, işçilik ve diğer tüm temel girdilerde maliyetler neredeyse ikiye katlandı. Ürünün fiyatı ise adeta yerinde sayıyor. Karadeniz Bölgesi’nde özellikle Karadeniz’in en verimli ovaları, Bafra, Çarşamba ve Vezirköprü’de tarım her geçen gün irtifa kaybediyor. Üretici toprağına gözü gibi bakıyordu; şimdi sırtını dönüyor ve ekmemek üzere toprağından ayrılmanın hesabını yapıyor. ​Samsun’un ve Karadeniz Bölgesi’nin en verimli tarım havzalarından biri olan Vezirköprü’de ayçiçeği hasadı son aşamaya gelirken, üreticiler büyük bir ekonomik belirsizlik ve mağduriyetle karşı karşıya kaldı. Yüksek girdi maliyetleri, yetersiz alım fiyatları ve pazarlama sorunları nedeniyle zor günler geçiren bölge çiftçisi, Karadenizbirlik’in halen resmi fiyat açıklamaması sebebiyle önünü göremiyor.

​ Hasat sezonunun başında 40 TL civarında açılan ayçiçeği alım fiyatı, kısa sürede 34,5 – 35 TL seviyelerine kadar geriledi. Vezirköprü’de hasat neredeyse tamamlanma noktasına gelmişken, Karadenizbirlik’in alım fiyatını açıklamaması üreticiyi tam anlamıyla belirsizliğe sürükledi. Bölgeden gelen bilgilere göre, Karadenizbirlik vatandaşın ürününü teslim alıp “açığa” kaydetmekte ve fiyatların daha sonra belirlenerek çiftçi lehine ödeme yapılacağını belirtmektedir. Ancak, Mart ayında ekim döneminde bazı sübvansiyonlar sağlansa da ülke genelinde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından Karadenizbirlik üzerinden doğrudan bir ayçiçeği desteklemesi sunulamıyor.  Öte yandan Vezirköprü’de ayçiçeği rekoltesinin 15-17 bin ton civarında placağı tahmin ediliyor.

​Geçtiğimiz yıl ayçiçeğinin kilosunu 32 TL’ye satabilen üretici, bu günlerde piyasada ancak 33 TL seviyelerinde bir fiyat bulabiliyor. Ürün fiyatı neredeyse yerinde sayarken; mazot, gübre, işçilik, tohum ve ilaç gibi temel üretim girdilerinin maliyeti son bir yılda iki katına yaklaştı. Artan masraflar ile satış fiyatı arasındaki devasa uçurum, çiftçinin üretim gücünü ve kazancını eritti.

​ Karadeniz Bölgesi’nin tarımsal kalbi sayılan Bafra, Çarşamba ve Vezirköprü ovalarında tarım sektörü kan kaybediyor. Eskiden toprağına dört elle sarılan bölge üreticisi, maliyet baskısı ve belirsizlikler yüzünden tarlasına küsmüş durumda. Çiftçilerin birçoğu artık toprağına sırtını dönerek önümüzdeki dönemde ekim yapmamak ve tarlasını boş bırakmak üzere hesaplar yapmaya başladı.

Yeni Parti Samsun Milletvekili Murat Çan, parti politikaları kapsamında tarım arazilerini incelemeye devam ediyor. Bu nedenle Vezirköprü’ye gelen Çan, beraberinde İlçe Başkanı Nazım Kale ve partililerle birlikte ayçiçeği hasadı gerçekleştiren üreticileri ziyaret etti. Çan; “Ayçiçeği üreticimiz, ürününün kilosunu geçen yıl 32 liraya satabilirken; bu yıl piyasada oluşan fiyat 35 lira. Mazot, gübre, işçilik ve diğer tüm girdilerde maliyet neredeyse ikiye katlanırken, ürünün fiyatı yerinde sayıyor.” dedi.

Samsun’un ve Karadeniz Bölgesi’nin en verimli tarım havzalarından biri olan Vezirköprü’de, ayçiçeği hasadı devam ederken üretici yüksek girdi maliyetleri, yetersiz alım fiyatları ve pazarlama sıkıntıları nedeniyle zor bir dönemden geçiyor. Saha çalışmalarını sürdüren CHP Samsun Milletvekili Murat Çan, Vezirköprü İlçe Başkanı Nazım Kale ve parti heyetiyle birlikte bölgedeki ayçiçeği üreticilerini, Karadeniz Birlik ve Yağlı Tohumlar Ayçiçeği alım merkezlerini ziyaret ederek tarım sektörünün içinde bulunduğu tabloyu yerinde inceledi.

​ ​Vezirköprü’nün Yeniçelik Mahallesi’nde ayçiçeği tarlasında üreticilerle bir araya gelen Milletvekili Murat Çan, çiftçinin ürününü değerinde satamadığına ve artan maliyetler altında ezildiğine dikkat çekti. Çiftçilerin yaşadığı ekonomik darboğazı rakamlarla gözler önüne seren Çan, şu değerlendirmelerde bulundu: ​”Ayçiçeği üreticimiz, ürününün kilosunu geçen yıl 32 liraya satabilirken; bu yıl piyasada oluşan fiyat ne yazık ki 35 lira seviyesinde kaldı. Buna karşılık mazot, gübre, işçilik ve diğer tüm temel girdilerde maliyetler neredeyse ikiye katlandı. Ürünün fiyatı ise adeta yerinde sayıyor. Toprağın bereketi var, üretici fedakâr ama iş başındaki iktidar ise ne yazık ki ithalata sevdalanmış durumda.”

​ Alım merkezindeki incelemeleri sırasında alım yapılan bir çiftçinin somut örneğini paylaşan Çan, ​”Vatandaşımız 39-40 dönüm civarında ayçiçeği ekmiş. Babasından, amcasından da arazi devir alarak 10 ton civarında ayçiçeği hasadı beklerken şu anda ancak 6 ton ürün elde edebilmiş ve bunu Karadeniz Birliği’ne teslim ediyor. Traktörünün önündeyken kendisine bu traktörü daha önce kaça aldığını sordum. 2011 yılında 67.000 liraya mal ettiğini söyledi. ​O günkü satış fiyatlarına baktığımızda, 2011 yılında 1 kilogram ayçiçeği yaklaşık 1 lira 30 kuruştan satılıyordu. Yani çiftçimiz tam 50 ton ayçiçeği satarak o traktörü satın alabiliyordu. Bugün aynı traktörün yenisi piyasada yaklaşık 3 milyon lira. Vatandaşımızın aynı kalitede bir traktörü alabilmesi için bugün esnaf fiyatıyla, piyasa değeriyle yaklaşık 90 ton bu ayçiçekten satması gerekiyor! ​50 tona aldığı traktörü bugün 90 tona alıyor. 40 ton daha fazla üretmek zorunda bu traktörü alabilmek için. Ya da elindeki 50 tonla ancak o traktörün yarısını alabiliyor. Kendisi bu sene hiç kâr etmediğini, eğer ürünü yaklaşık 40 liraya satabilseydi kendi işçiliğini dahi hesaba katmadan ancak kafa kafaya gelebileceğini söylüyor.”