ÇOCUĞUMDA DİKKAT EKSİKLİĞİ VAR MI?

Gülsüm Ceylan

gulsumcansiz1@hotmail.com

Dikkat, yaşadığımız hayatı fark edebilmemiz için oldukça önemlidir. İnsanlara kendimizi doğru anlatmak için dikkat ve öğrenme becerilerine ihtiyaç duyarız. Dikkat ve öğrenme sorunları psikiyatri ve psikolojinin en temel sorunlu alanlarıdır. Pek çok psikiyatrik bozukluğun, kişilik ve kimlik sorunlarının, sosyal ilişkilerde yaşanan zorlukların temelinde dikkat ve öğrenme sorunları yer alır.
Anaokulunda ve büyük çoğunluklada ilkokul birinci sınıfta çocuğun öğretmeni veya rehberlik öğretmeni tarafından fark edilen dikkat eksikliği, çocuğun annesini, babasını, öğretmenini ve en çokta çocuğun kendisini etkileyen psikolojisini ve güven duygusunu bozan bir durumdur.
Çocuğu okula yollayan anne, baba her şey normal zannederken günün birinde okuldan bir telefon alır ve okula çağrılır. Okulda anneye ve babaya;çocuğun dikkat eksikliği olduğu derslere kendini veremediği,yerinde duramadığı, kelimeleri ve heceleri yazamadığı, arkadaşlarına göre yazısının çok geri olduğu vs. söylenir.
Bazen de, ebeveynlere çocuklarında dikkat eksikliğinin yanı sıra, hiperaktivitenin olduğu çocuğun yerinde duramadığı daima taşkınlık yaptığı söylenir.
Her iki durumda da; çocukların doktor ve eğitmenlerden yardım alması önerilir. Anne babalar bu durumu kabullenmekte zorlanırlar. Özellikle çocukta yalnızca dikkat eksikliği varsa, çocuk hiperaktif değilse; bu durumun kabullenmesi zorlaşır. Bundan sonra ne yapılması gerekir? Bu anne babalar için en önemli soru ve sorundur.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivitenin çözümü anne babanın okuldaki öğretmeni ve uzman doktoru koordineli çalışmasına ve dayanışmasına bağlıdır. Bu üçlü gruptan birisinin ihmalkarlığı çocuğun tedavisini olumsuz etkiler.
Öncelikle; çocukta herhangi bir beyin ve sinir hastalığının olmadığı uzman bir hekim tarafından kanıtlanmalıdır. Bazı epilepsi türleri (sara hastalığı) doğumda oluşan ve fark edilemeyen beyin hasarları, bazı metobolik hastalıklar vs dikkat eksikliğine neden olur.
Gerekliği görülen tüm tetkikler yapılarak çocukta dikkat eksikliğine neden olabilecek herhangi bir hastalığın olmadığı kanıtlanmalıdır. Çocukta altta yatan bir hastalığın olmadığı kanıtlandıktan sonra; çocukta ne tür bir dikkat eksikliği olduğu anlaşılmalıdır. Dikkat eksikliğinin teşhisinin yapılabilmesi için günümüzde kullanılan en yaygın testler WISC-R, WISC-4(ZEKA TESTLERİ), MOXO D-CPT dikkat testidir.

**Çocuklarda görülen dikkat eksikliği türlerini şu şekilde sıralayabiliriz:
1. Dikkat eksikliğinin ön planda olduğu tip;
2-Dikkat eksikliği hiperaktivite (aşırı hareketlilik) ile beraber görüldüğü tip
3-Dikkat eksikliği,hiperaktivite ve dürtüselliğin bir arada görüldüğü tip
Bu kavramları kısaca özetlemek gerekirse;
Dikkat eksikliği; Dikkatini ayrıntılara verememe, okul ödevlerinde,derslerde ve diğer etkinliklerde dikkatsizce hatalar yapma, dikkatin dağılması verilen işin ve görevin tamamlanmaması, dış uyaranlara dikkatin hemen dağılması, kendisiyle konuşulduğunda dinlemiyormuş gibi hissedilmesi belirtilerini içerir.
Bu çocuklarda takıntılarda çok olur.Belli eşyalara bağımlı olurlar. Tüm bunlara rağmen bu çocukların zekaları NORMAL dir. Dikkat eksikliği olan bu çocukların sezgileri genellikle çok gelişmiştir. Sıra dışı olaylardan hoşlanırlar. Düzenli ortamlara ihtiyaç duyarlar. Dikkat eksikliği olan çocuklardaki en büyük sorunlardan bir tanesi de ERTELEME dir. İstemedikleri olayları özellikle ders çalışmayı devamlı ertelerler.
Yukarıda çok kısa bahsedilen belirtiler dikkat eksikliğinde sorulan belirtilerdir. Çocuğun durumunu iyi gözlemlemek, doğru tedavi ve eğitimle bu sorun kesinlikle çözülür.Doktor tavsiyesiyle ilaç tedavisi, aile ve okul işbirliği ve gerekirse özel eğitimle sorun kontrol altına alınır. Dikkat eksikliği tedavisinde en etkili yöntemlerden biride spor yapmaktır. Spor yapmak, enerjinin fazlasını kullanmayı,dikkati toplamayı arttırır. Tenis, masa tenisi, badmintonun dikkati artırdığı düşünülmektedir.
Çocuklarda dikkat eksikliği olan anne babalar durumu kabullenmeli, doğru tanı koydurup,üstlerine düşen görevleri yerine getirmelidir.
Aileler özellikle dikkat eksikliği olan çocukları varsa buna yönelik aile eğitimlerine katılmalıdır.
DEHB(Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Bir Çocuğa Sahip Ebeveyne Şu Noktalar Hatırlatılabilir:
-Çocuğunuz tüm bu davranışlarını isteyerek ve bilerek yapmıyor.
-Çocuğunuzun olumlu, beğenilen, istenen yönlerini keşfedin.
-Değişime inanın. Siz önce kendi üzerinize düşeni yapın.
-Mükemmeliyetçi olmayın. Çocuğunuza öncelikle iyi örnek olun.
-Bazı şeyleri yaşayarak öğrenmesi için fırsatlar yaratın.
-Özgüvenini destekleyin.
-Detaylara takılmayın.
-Birlikte olmaktan keyif alın.
-Diğer çocuklarınızı ihmal etmeyin.
-Ailenin günlük rutinleri olması çoğu zaman çocuğu koruyucu olur.
-Kural koyma becerinizi geliştirin. Tutarlı olun.
-Başarısını değil çabasını ödüllendirin.
-Yakınlarınızdan destek alın.
-Çözüm için uygun zamanı bekleyin.
-Kimliğine ve özerkliğine saygı gösterin.
-Çocuğunuzun tedavi sürecini çok iyi takip edin. Tedavi sürecinde anlatılanları iyice öğrenin.
-Hedefler konusunda esnek olun.
(Kaynak: Aman Dikkat: Dikkat ve Öğrenme Sorunları, Dr. Koray KARABEKİROĞLU, Say Yayınları)