İçe kapanık çocuğuma nasıl yardım edebilirim?

Duygu Ceylan

duygu.ceylan.pd@gmail.com

İçe kapanıkla içe dönük ayrımını yaparak başlayabiliriz. İçe kapanık çocuklar sosyal ortamlarda sürekli olarak kaygı yaşayabilirler. İçe dönüklük ise bir kişilik özelliğidir. İçe dönükler sosyalleşmeyi tercihen istemezler, içe kapanıklar ise sosyal çevrede zorlanırlar.
Aileler çocuklarının doğal olarak içe kapanık olmasından endişe duyarlar. Ne olduğunu anlamaya çalışırlar. Çocuğa nasıl davranması gerektiğiyle ilgili bol bol nasihatte bulunurlar. Çocuk kendini ifade etmekte zaten zorlandığından ailenin ondan beklentisi de bir performans kaygısı oluşturur. İçe kapanık çocuklara sürekli tavsiye vermekten kaçınılmalıdır.
Çocuk büyüdükçe tek başına oynadığı oyunlar grup oyunlarına dönüşmeye başlar. İçe kapanık çocuklar gruplara uyum sağlamak için aşırı çaba gösterirler. Kendi isteklerinden taviz vermek durumunda kalabilirler. Haliyle daha sıkışmış hissedebilirler.
İçe kapanık olmak bedensel tepkilerimizi de etkileyebilir. Yoğun stres ve heyecana bağlı olarak çocuk, ses tonunu ayarlamakta zorlanabilir, sakarlık oluşabilir hatta çocuğun tuvaletini kaçırma problemleri yaşanabilir.
İçe kapanık olmak birçok nedenden kaynaklanabilir. Bu nedenler;
· Çocuğun ailesinde duygular ve isteklerin ifade edilmemesi yani çocuğu yetiştirenlerin de içe kapanık olması
· Ailenin eleştirel olması yine çocuğun kendini ortaya koymasını zorlaştırır.
· Ailede çok baskın karakterlerin olması çocuğun içekapanık olmasına neden olabilir.
Çocuğun içe kapanıklığı nasıl geçer?
· Çocuktan nasıl davranması gerektiğiyle ilgili beklentilere odaklanmak yerine çocuğun ihtiyaçlarına odaklanabilirsiniz. Çocuğun belki daha çok dinlenilmeye, sarılmaya, başarıyı hissetmeye ihtiyacı olabilir. Örneğin çocuğun kendini ifade etmek için rahat bir alana ihtiyacı varsa bu alanı çocuğa oluşturmak önemlidir.
· Çocuğun dili oyundur. Size kendiyle ilgili en doğru bilgileri oyun sırasında verir. Oyun oynama tarzından oyunda konuştuklarınızdan, oyuncaklar üzerinden çocuğa temas edebiliriz.
· Oyunla birlikte sanatsal faaliyetler (resim, müzik, drama) çocuğun iç dünyasını dışa yansıtmada oldukça önemli bir yere sahiptir.
· Çocukta özgüven oluştuğunda da yine kendini ifade etmesi kolaylaşacaktır. Yani çocuk içe kapanık davranmaya başladığında iyi yaptığı şeylere dikkat çekmek (yapılmayandan çok yapılana) bunu yaparken aşırıya (pohpohlamaya) kaçmadan davranmak önemlidir.
· Yine en önemli dikkat edilmesi gereken konulardan biri, çocuğunuzun olumsuz özellikleriyle ilgili çocuğun yanında konuşmamaktır. Unutmayın aile çocuğu nasıl görürse çocuk ona dönüşür.
· Sportif etkinlikler de çocuğun özgüven gelişiminde önemli bir yere sahiptir.
Çocuklarını içe kapanık olarak gören aileler; bunun nedenlerini araştırmaya başlarlar. Kendilerini, çocuğu, çocuğun öğretmenini, çocuğun arkadaşlarını suçlama eğiliminde olabilirler. Dışsal tehditleri değiştirmeye ağırlık vermek yerine çocuğun ifade dünyasını zenginleştirmeye, çocuğa güvenli alan oluşturmaya önem verin.
Bu sürecin çocukta ve ailede zorluk oluşturduğu gördüğünüzde tükenmişlik hissetmeyi beklemeden psikolojik destek alabilirsiniz.