Kanmanın ve Kandırmanın Psikolojisi

Duygu Ceylan

duygu.ceylan.pd@gmail.com

Manipülatör insanlar siz onların isteklerini yapmaya devam edin diye duygu sömürüsü yapabilirler. Örneğin, zor bir çocukluk geçirdiklerini söyleyebilirler. Bu sizin çözebileceğiniz mesele değildir. Yani birinin olumsuz çocukluk algısını ona istediği gibi davranarak düzeltemeyizi telafi edemeyiz. Bu ayrımları yapmamız çok önemli çünkü insan kendini de kandırabilen bir canlıdır.

Karşıdaki kişinin kendi çıkarlarına, farkında olmadan hizmet ediyorsanız ve bu durum sanki sizin iyiliğiniz için gibi gösteriliyorsa kandırılıyorsunuz demektir. Artık kandırılmak istemediğinizde hırçın, alıngan, değerbilmez gibi etiketlerle karşılaşabilirsiniz. Tüm bunlara ise manipülasyon denir.
Manipülasyonun tehlikeli tarafı, fark edilmesinin zaman almasıdır. Özellikle sevdiğimiz insanlardan geldiğinde. Örneğin eşimizin, en yakın arkadaşımızın bizi önemsediğini bizi çıkarı için yönetmeyeceğini düşünürüz. Halbuki manipülatif insanlar önce kendini düşünür. Böyle olması o kişilerle kurduğunuz ilişkilerde güven bağını azalmasına, manipülasyon fark edildiğinde ilişkilerin çıkmaza girmesine hatta bitmesine neden olur.
Bir manipülatörün en sık kullandığı yöntemler: Yalan söyleme, duygu sömürüsü, kurban rolünü oynama, aşağılama, duygusal şiddet, mahrum bırakma.
Tüm bu yöntemlerin asıl amacı kişileri kendi yanlarında tutmayı sağlamaktır. Çünkü manipülatif insanlar antisosyal ve narsistik özelliklere yatkındırlar. Narsistlerin aslında kendilerini yüceltme davranışının altında yoğun bir değersizlik hissettiklerini diğer yazılarımızın birinde konuşmuştuk. Antisosyal davranışa sahip olmaları ise kısıtlı doyum verici sosyal ilişkilerin azlığını yaşamalarına neden olur. Hatta insanları kendi çıkarları için kullandıklarından kime ne kadar güvenebileceklerine emin olamayıp kendilerini uzak tutarlar. Böylece yanlarındaki kişileri daha çok tutmak için manipülasyon döngüsüne devam ederler.
Eşimiz arkadaşımız bizi manipüle edebilir dedik ya üzgünüm ama annemiz bile bizi manipüle edebilir. Böyle durumlarda kendi ihtiyaçlarımızı, isteklerimizi ön plana almak önemli olacaktır. Çünkü fedakar olan, karşıdakinin isteklerine öncelik veren, bir şeyler yaptıkça veya yapmadıkça kendini değerli hisseden kişileri kendi yanlarına çekmek isterler. Kendi isteklerinden değerlerinin önceliklerinin farkında olan kişiler manipülatif insanlar karşısında net durabilir,hayır bana uygun değil diyebilir.
Sürekli manipüle ediliyorsanız, kendi benlik algınız zedelenir, umutsuz ve depresif hissetmeye başlarsınız. Çünkü bir başkasının beklentisini karşılamanın bir sınırı bir sonu yoktur. Kendinizi sevin. Çünkü olduğunuz halinizle değerlisiniz. Sürekli kendinizi iyileştirmeye, düzeltmeye, yetmeye çalışıyorsanız oraya ait değilsinizdir.