Kim Bu Narsistler?

Duygu Ceylan

duygu.ceylan.pd@gmail.com

Hatası karşısında özür dileyemeyen kişilerle ömür mü geçer?

Hepimizin sık duyduğu ”narsist” kelimesini bu yazıda a’dan z’ ye incelemiş olacağız.
Narsistin kelime anlamı “özseverlik” olsa da bu anlam biraz masum kalabilir. Kendimizi sevmek, kendimize değer vermek her insan için önemli bir konudur. Narsistlerde bu durum ise kendilerini sürekli öncelik almak, büyüklenmeci, kibirli bir tutum sergilemek, eleştiriye kapalı olmak gibi kendilerinin iyi yönlerini abartmak kendilerinde olan olumsuzlukları da görmezden gelmeye yöneliktir. Diğerlerini sürekli etkilemeye çalışmak da dolayısıyla başkalarının kendi olumsuz yönlerini görmelerini engellemek kendilerini yüceltmeye yöneliktir.
Diyelim ki bir arkadaşınızla tartıştınız. Sürekli sizi suçluyorsa, kendini her yönüyle haklı görüyorsa, kendindeki olumsuz özellikleriyle ilgili konuşmak istemiyorsa üstelik sizi zor durumda bırakıyorsa (iletişimi kesmek, kayıplara karışmak, hakkınızda kötü konuşmak gibi) şükürler olsun kurtuldum diyebilirsiniz. Bu kişiler aileden birileriyse, eşinizse, yöneticinizse geçmiş olsun. Böyle diyoruz(uzmanlar olarak) çünkü bu insanlar kendilerini haklı gördükleri için diğer kapıları kapatır, psikolojik destek de almak istemezler çevrelerinde de kendilerinden taraf kişileri bulundururlar. En iyisi çare, bu kişiler karşısında kendimizden emin olmak, manipülasyona kapılmamak, bu kişileri düzeltmek için sürekli çabalamamaktır. Ancak bu şekilde kendileri için bazı durumları düzeltme arayışına girerler.
Narsist kelimesinin kökeni Narkissos’tan gelmektedir. Narkissos kendi yansımasını gölde görüyor ve kendisine o kadar hayranlık duyuyor ki gölün başından ayrılamıyor, Ne yemek yiyor ne su içiyor, oracıkta saatlerce kalarak kendi yaşamını tüketiyor. Narsist özelliklere sahip kişilerde aslında sürekli kendilerine odaklanarak çevrelerindeki insanları hatta yaşamın kendileri için daha güzel ve kolay halini kaçırabiliyorlar. Bu tanım da ilk defa 1898 de (bakın üzerinden kaç yıl geçmiş hala psikolojik desteğe inanmıyorum diyenler için söylemek isterim) Ellis diye bir psikoanalitik kuramcı tarafından yapılıyor. Narsistik Kişilik Bozukluğu tüm dünyada kullanılan Ruh Sağlığı El Kitabında 12 Ruhsal Bozukluk
tanısından biri olarak karşımıza çıkıyor.

Neden narsist olunur?

Genelde çocukluk yaşantısında ailesiyle sağlıklı bağlar kuramayan kişilerde görülmektedir. Aile çocukla yeterince ilgilenemişse, travmatik bir durum yaşanmış ve bu durum çözümlenmemişse, çocuk tüm ilgiyi kendisine yöneltebilir. O dönem için çocuğu koruyan bu durum sonrasında büyüyen yetişkin için zor olacaktır. Diğer taraftan ailenin çocuğu olduğu gibi kabul etmemesi, çocukla ilgili abartılı beklentilerin olması (genelde ebeveynlerin kendi hayatlarında yapamadıklarını çocuğun yapmasını istemeleri) çocuğun kendine yönelik algısını gerçeklikten uzaklaştırmasına neden olacaktır. Kısaca çocuk kendini yüceltmeye başlayacaktır. Böylece narsistlik yapılanma ve narsistik kırılganlık karşımıza çıkar.
Fark ettiniz mi narsist özelliklere sahip kişiler aslında bu yapıyı bir kalkan gibi kullanıyorlar. Yani oldukça güçsüzler ve bunu gizlemeye çalışıyorlar. Kendi değerimizi bilmenin bunu sorgulayanlar karşısında işe yaramayacağını hatırlayalım.