TÜKETİCİLERİN SENET İLE BORÇLANMALARI

Murat Gül

avukatmurat55@gmail.com

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun ana teması tüketiciyi korumaktır. Satıcı ile sözleşme yapan tüketicinin, bu sözleşmede kanun koyucu tarafından zayıf konumda olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle tüketici tarafından yapılan işlemler yasal düzenlemeler altına alınmıştır.
6502 sayılı TKHK m. 4/5’te tüketicilerin borç altına girmeleri durumuna ilişkin düzenleme yapılmıştır. Hükme göre: “Tüketicinin yapmış olduğu işlemler nedeniyle kıymetli evrak niteliğinde sadece nama yazılı ve her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak şekilde senet düzenlenebilir. Bu fıkra hükümlerine aykırı olarak düzenlenen senetler tüketici yönünden geçersizdir”.
Kanun hükmünde göze çarpan önemli iki husus mevcuttur. Öncelikle tüketicilerin düzenlemiş olduğu senetler mutlaka nama yazılı olması gerekmektedir.

Bu şekilde nama yazılı olan senetlerde tüketici sadece satıcıya karşı sorumlu olur. Bu nedenle senet borç ilişkisi ile bağlı hale gelir.
Genellikle senetler kırtasiyelerden alınıp doldurularak düzenlenmektedir. Kırtasiyede olan senetler bono niteliğindedir. Bu senedin üzerindeki emrühavale kısmının üzeri çizilerek ve senete “emre yazılı değildir” veya “ciro edilemez” ibaresi yazılarak nama yazılı senet haline dönüşmüş olur. Tüketiciler satıcılara senet düzenlerken bu duruma dikkat etmelidirler.
Kanun metninde göze çarpan diğer hususta mevcut senet nama yazılı olarak düzenlenmez ise sadece tüketici açısından geçersiz olacaktır. Senedin tedavül kabiliyeti devam edecek fakat senedi düzenleyen borçlu ciro ile devralan üçüncü kişiye karşı senet borcundan sorumlu olmayacaktır. Bu düzenleme ile hem senedin tedavül kabiliyeti kaybolmayacaktır hem de tüketici korunmuş olacaktır.
Bu durumların yanında TKHK m. 77’ye göre TKHK m. 4/5’teki hükümlere aykırı hareket edenlere 200 TL idari para cezası uygulanacaktır. Yani borca konu kambiyo senedi nama yazılı değil de emre yazılı olarak düzenlenirse, bu konuda ilgililer 200 TL idari para cezası ile cezalandırılırlar.