Umutsuzluk ve Psikoloji

Duygu Ceylan

duygu.ceylan.pd@gmail.com

İnsanların geleceğe yönelik tutumları psikolojik iyi oluşun da belirleyicisi olabilmektedir. Umut gelecekle ilgili amaçların gerçekleşmesini sağlar. Umutsuzluk ise tahmin edileceği gibi amaçlanan davranışların gerçekleşmeyeceği, çabanın sonucuna ulaşmayacağını hissettiğimiz durumdur. Umutsuzluk, gelecek için başarının olmayacağı inancıdır. Umut, umutsuzluk kavramları kişiden kişiye, durumdan duruma veya sonuca göre farklılık gösterebilir.
Umutsuzluğu etkileyen bazı durumlar vardır. Bunlardan birincisi, yeteneğe karşı şans durumudur. Eğer olayların kendi çabamız dışında şansla değişebileceğini düşünüyorsak bu durum bizde umutsuzluk oluşturabilir. İnsan olarak etkin olduğumuzu bilmek isteriz çünkü. Kaldı ki şans da çabayla birlikte karşımıza çıkan kolaylaştırıcılardır.
İkincisi ise insanlara duyduğumuz güvenle umutsuzluk arasındaki ilişkidir. İnsanlara ne kadar güvenirsek yani yalnız olmadığımızı diğer insanların bize yardım edebileceğini ne kadar hissedersek umut düzeyimiz de o kadar artar. Çevremizdeki insanları seçmek ortamımızı oluşturmak bize iyi gelen bir çevrede olmak gerekiyor. (İnsanlar güveninizi kırmış olabilir bu diğer insanlara güvenmeyeceğimiz anlamına gelmez)
Umutsuzlukla bağlantılı üçüncü faktör ise uzun süreli amaçlar belirlemektir. Daha çok umutvari olmak için kısa amaçlar oluşturmak ve başardıkça umut düzeyimizi arttırarak ilerlememiz gerekiyor. Zor şartlarda özellikle küçük umutlar devam etmemizi sağlıyor.(Örneğin toplama kamplarından kurtulanlarla yapılan araştırmalar bu kişilerin umut düzeylerinin yüksek olduğunu göstermiştir.)
Umutsuzluğa sebep olabilecek durumlara baktıktan sonra umutsuzluğun bize psikolojik olarak nasıl yansıyabileceğine bakalım. Depresyon belirtileri gösteren çoğu bireyde umutsuzlukla ilgili yakınma vardır. Umutsuzluk değersizlik, çaresizlik, suçluluk duygularını beraberinde getirerek intihar düşüncelerini de oluşturabilir.
Umutsuzluk dış sebeplerle veya kendimizle ilgili olabileceği gibi her ikisi de olabilir. Bazen çevrenize bazen gidişata bakarak umutsuzluk hissedebilirsiniz. Kendinizle ilgili başarısız olduğunuz şeyleri hatırlayarak ve ilerde de böyle olacağını düşünerek umutsuz hissedebilirsiniz.
Eğer çoğu şeyle ilgili umutsuz hissediyorsanız yaşamda uğraşın anlamsız olduğunu düşünmeye başladıysanız kendinize şunu hatırlatın: Bir durumun tek tarafı yoktur. Yaşamda yaşamımda benim de kontrol edebileceğim değişkenler mutlaka vardır. Şu an umutsuz hissediyor olmam sürekli böyle hissedeceğim anlamına gelmez.
Hayatımızda aktif olmamız, çevremize güvenilir insanlar almamız ve kısa süreli hedef belirleyip ilerlememiz yaşama olan umudumuzu arttıracaktır.