Akran Zorbalığı

Duygu Ceylan

duygu.ceylan.pd@gmail.com

4-6 yaşlarından itibaren başlayabilen zorbalık davranışı, çocukların yaşamını etkileyen en önemli sorunlardan biridir. Okullarda, en önemli üç problemden biri olduğunu söyleyen araştırmalar mevcuttur.
Her zorbalık saldırganlık olmakla birlikte her saldırganlık zorbalık anlamına gelmemektedir. Zorbalık; kasıtlı olarak zarar vermeyi, güçlünün görece güçsüz üzerinde hakimiyet kurmak istemesini ve bu davranışları sürekli yapmasını içerir.
Eğer bir zorba varsa, bu zorbalığa maruz kalan kurban ve tüm bunları izleyen seyirciler de vardır. Hem zorbalık yapmak hem de kurban olmak da mümkündür. Özellikle evde şiddet gören çocuklar, arkadaşlarına da bu şiddeti yansıtarak evde mağdur okulda zorba olabilirler.
Zorbalığın çeşitleri vardır. Vurma, çelme takma gibi davranışlar fiziksel zorbalık; laf atma, lakap takma davranışları sözel zorbalık; tehdit etme, korkutma, dışlama, manipüle etme, duygusal olarak taciz etme gibi davranışlar duygusal zorbalık ve dijital ortamda olumsuz içerikler gönderme, tehditler gibi siber zorbalık örnekleri bulunmaktadır.
Zorbalık neden yapılır?
Sağlıklı başa çıkma yöntemleri bilinmediği için, daha güçlü hissetmek istenildiğinden ve heyecan arayışından kaynaklandığı söylenebilir.
Peki nasıl kurban oluruz?
Kurbanlar genellikle sesini çıkarmayan, uyumlu, alttan alan, yalnız kişilerden seçilmektedir.
Seyirciler ise zorbalığı durdurmak veya devam ettirmek konusunda önemlidirler. Zorbalığa seyirci olanlar kendileri de zorbalığa uğramamak için veya zorbanın tarafında olup güçlü görünmek için zorbalığa susabilirler.
Aileler çocuklarını zorbalıktan korumak için, o sana ne yapıyorsa sen de ona onu yap, kendini ezdirme gibi tavsiyelerde bulunabilirler. Çocukları zorbalığa uğramamak için zorbaca davranışlara yöneltmek kalıcı çözüm sunmamakta işleri daha karmaşıklaştırabilmektedir. Başka en bilindik çözüm ise “etkilendiğini belli etme sakın, tepkisiz kal.” gibi tavsiyelerdir. Tepkisiz kalmak bazen işe yarasa da zorbalığa uğramayı giderek arttırabilir çünkü nasıl olsa bir şey olmuyor şeklinde düşünülüp kurbanın sınırları daha çok zorlanabilir.
Akran zorbalığıyla baş etmek için ne yapmalıyız?
Tek bir yolu maalesef ki bulunmuyor. Diyelim ki ormandayız ve karşımıza saldırgan bir hayvan çıktı. Böyle bir durumda bazen ses çıkarmak bazen kaçmak bazen ölü taklidi yapmak bazen de saklanmak gibi yöntemler etkili olacaktır. O an nasıl davranacağımızı kestirmek zor olsa da değişmeyen ve en güvenli olan yöntem yardım istemektir.
Kendini ifade eden, sosyal becerileri gelişmiş, diğerlerinin duygularını anlayabilen ve yardım isteyebilen bireyler olumsuz davranışlarla daha kolay baş edebilirler.