Empatiye Neden İhtiyacımız var?

Duygu Ceylan

duygu.ceylan.pd@gmail.com

Çünkü empati kurmak saldırganlığı azaltır. Gün geçmiyor ki haberlerde ölüm, yaralanma, zarar verme gibi davranışlar görmeyelim. Kendimizin ve diğerlerinin ruh halinden etkileniyoruz. Belki bazen birbirimizden zarar görüyoruz. Birbirimize karşı sorumluyuz. Bu yazıda empatiyi anlayalım, yararlarını konuşalım. Empatinin önündeki engelleri kaldıralım.
Empati bir başkasının nasıl hissettiğini anlamak anlamına gelir kısaca. Bunu sağlamak için kendimizi onun yerine koyarız. “Onun yaşadığını yaşasaydım ben de durumlar ne olurdu?” sorusunu sorarız. Kısaca olaylara kendi bakış açımızı bir kenara koyup diğerinin bakış açısıyla bakarız. Bu bakış açısı o kadar kıymetlidir ki.. Empati yapmak herkes için her zaman kolay değildir. Çünkü hepimizde daha kolaya kaçma, kendimizi öne sürme, hayatın yoğunluğu içinde daha çözüm odaklı olduğunu düşündüğümüz cevaplar verme eğiliminde oluruz. Birisi bize bir sorun anlattığında onu anlamaya çalışmak yerine tavsiye moduna geçebiliriz.
Bir kişinin empati yapabilmesi için -kısa bir süre- kendi dünyasını biraz beklemeye alıp veya kendi dünyasından sıyrılıp karşısındaki dünyaya geçebilmesi önemlidir. Bu yüzden çocuklar, belli bir yaşa gelene kadar, düşünsel olgunluğa ulaşmaları zaman aldığından empati kuramazlar. Yine de bir yaşındaki çocukların bile yanlarında ağlayan biri olduğunda onunla temas etmeye çalıştıkları görülmüştür. Empatide üç aşama vardır: Birincisi olayları karşımızdaki kişinin algıladığı gibi algılamak, ikincisi karşımızdaki kişinin hangi duygularda olduğunu anlamak, üçüncüsü ise konuşmamızla duruşumuzla doğru destekte bulunmaktır. Bu üç aşama iletişime dair soru sorma, dinleme, açıklama gibi temel becerileri içerir.
Empati neden önemlidir?
Empati kurabilen arkadaşlara ailelere sahip olmak, anlaşılmayı sağlar, işbirliğini ve uyumu kolaylaştırır. Bağlılığı güçlendirir. Kişilerin birbirleriyle çatışmasını azaltır. Böylece hem ilişkilerimiz köklü hale gelir hem de sağlıklı iletişim ortamında bulunmuş oluruz.
Empati becerisi yüksek çocukların; kişisel ve sosyal açıdan uyumlu olmaları, empati becerileri düşük çocuklara göre daha fazladır. Aileler çocuklarını lider ruhlu yetiştirmek isterken uyum sağlama becerilerini önemsemezlerse dışlanan, dediğim dedik olarak bilinen çocuklar yetiştirebilirler.
Empati kavramının yanında bir de sempati kavramı var ki bu kavramlar sıkça karıştırılır. Sempati karşımızdakinin ruh haline uygun tepkiler vermektir. Arkadaşımız üzüldüğünde üzülmek sempatidir. Arkadaşımız üzüldüğünde bunun nedenini anlayıp destek sunmak empatidir. Sempati, düğünde oynatır cenazede ağlatır. Empati iletişim bağını güçlendirir.
Kimler empati yapamazlar?
Sürekli olarak kendini haklı gören, kendi düşündüğünü en doğru olarak benimseyenler empati yapamazlar. Bunu yanında birini anlamanın ve o duyguda bulunmanın duygusal yükünü kaldıramayanlar da empati yapamazlar. Hayatımızdaki empatik kişilere sahip çıkalım. Anlaşılmadığımızı hissettiğimizde bunu fark edelim. En uzak mesafeler birbirimizi anlamayarak oluşur. Gerekirse psikolojik destek almayı düşünebilirsiniz.

Not: Yapılan çalışmalar empati becerisi düşük çocukların saldırganlık seviyesinin yüksek olduğunu göstermiştir.