İŞÇİ – İŞVEREN UYUŞMAZLIKLARINDA ZORUNLU ARABULUCULUK

Murat Gül

avukatmurat55@gmail.com

İş hukukunda işçi ve işveren arasındaki yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti gibi işçilik alacakları ile ihbar tazminatı, kıdem tazminatı gibi tazminatlardan kaynaklanan uyuşmazlıklar 01.01.2018 tarihinden itibaren zorunlu arabuluculuk yoluyla çözülecektir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3).
Yukarıda kanun metninde de belirtildiği gibi işçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıklar mahkemeye taşınmadan evvel arabuluculuk yoluyla çözüme kavuşturulmalıdır. Bu aşamayı atlayarak dava açan taraflardan herhangi birisinin davası mahkeme tarafından reddolunur.
Zorunlu arabuluculuk için başvurunun nereye yapılacağı 7036 sayılı iş mahkemeleri kanunu ile belirlenmiştir. Kanun metnine göre, başvuru karşı tarafın, karşı taraf birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna, arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde ise görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır.
Bu süreçte arabulucunun ücreti anlaşma sağlanırsa, taraflar tarafından mevcut anlaşmaya dahil edilerek ödenir. Eğer taraflar anlaşmaya varamazlarsa mahkeme sürecinde haksız çıkan taraftan ödenmek üzere Adalet Bakanlığı tarafından karşılanır.
Arabuluculuk süreci; işe iade, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai alacağı, ulusal bayram genel tatil ücreti, yıllık izin ücreti gibi işçi ve işveren arasında olan uyuşmazlıklarda zorunlu hale getirilmiştir. Bunun yanı sıra iş esnasında işçi ve işveren tarafından birbirlerine hakaret edilmesi sonucu açılan tazminat davalarından evvelde arabulucuya başvuru zorunluluğu getirilmiştir.
Yukarıda belirtilen durumların dışında iş kazaları ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları öncesi arabulucuya başvuru şartı ise zorunlu değildir. Yani bu durumlardan kaynaklanan tazminat istemleri arabulucuya başvurmadan doğrudan mahkemeden talep edilebilir.
Arabulucuya başvurduktan sonra taraflar uzlaşma sağlayamazlarsa mahkemede dava açabilirler. Fakat işe iade istemlerinde diğer taleplerden farklı olarak kısa bir süre içerisinde mahkeme nezdinde işe iade talep eden tarafından dava açılmalıdır. İşe iade talebi arabuluculuk görüşmesinde kabul edilmeyen taraf, arabuluculukta anlaşamama tutanağına imza atıldıktan 2 hafta içerisinde mahkemede dava açmalıdır. İşe iade talebinin dışında diğer taleplerde bulunan taraf ise 5 yıllık zamanaşımına tabi olarak mahkemede davasını açabilir.