İşçi maaşının ne kadarı haczedilebilir?

Murat Gül

avukatmurat55@gmail.com

Önceki yazıda İcra, İflas Kanunu ve diğer özel kanunlar nezdinde haczi kabil olmayan bazı mal ve hakların haciz uygulamasından bahsettik. Bunların dışında bazı mal ve hakların ise bir kısmı haczedilebilirken bir kısmı haczedilememektedir. Önceki yazıda İcra, İflas Kanunu ve diğer özel kanunlar nezdinde haczi kabil olmayan bazı mal ve hakların haciz uygulamasından bahsettik. Bunların dışında bazı mal ve hakların ise bir kısmı haczedilebilirken bir kısmı haczedilememektedir.

Maaş haczi 2004 Sayılı İcra İflas Kanunu 83. maddesi uyarınca yapılan bir icra işlemidir. Bu madde; İcra, İflas Kanunu kapsamında ”Kısmen Haczi Caiz Olan Şeyler” başlığı altında düzenlenmiştir. İİK md. 83’e göre işçinin maaşının en az 1/4’ü haczedilirken, 4857 Sayılı İş Kanunu md. 35’e göre ise işçinin maaşının en fazla 1/4’ü haczedilebilmektedir. Uygulamada bu iki kanun bir arada değerlendirilmekte ve işçinin maaşının sadece 1/4’ü haczedilmektedir. Maaş haczi, diğer tüm hacizler gibi icra takibinin kesinleşmesinden sonra konulabilir. Maaş haczinde en önemli husus, borçlunun rızası olmadıkça maaşının en fazla ¼ ünün kesilebilecek olmasıdır. Borçlunun rızası var ise maaşın tamamı da haciz edilebilir.

İşçinin maaşının haczedilmesi uygulamada şu şekilde gerçekleşmektedir; borçlunun çalışıyor olması durumunda alacaklı vekilinin talebi doğrultusunda işyerine icra müdürlüğü tarafından gönderilecek bir tebligat ile işçinin maaşına haciz konulması işvereninden istenir. İşveren, işçinin maaşına haciz koymak ve kesinti yapılan bedeli icra dairesine ödemek zorundadır. İşveren, maaş kesintisini yapmaz ise alacaklının talebi doğrultusunda bu bedel işverenden haciz yoluyla alınabilir ve işveren hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulabilir.

Uygulamada maaş haczine yönelik şöyle bir sıkıntı meydana gelebilir. Örneğin; banka, bünyesinde açılan hesabın maaş hesabınız olduğunu bilmiyor ise kendisine icra müdürlüğü tarafından gönderilen haciz müzekkeresi doğrultusunda banka hesabında olan paranın tamamı üzerine haciz koyabilir. Eğer maaşlarınız banka hesabınıza yatıyorsa ve bu şekilde haciz tehdidi altında iseniz yapmanız gereken ilk işlem, bankadaki hesabınızın maaş hesabı olduğunun bankaya bildirilmesidir. Eğer banka hesabındaki maaşınızın tamamına haciz konulmuş ise İcra Mahkemesine şikayet yolu ile başvurup bu haczin maaşın ¼ oranına indirilmesini sağlayabilirsiniz.

Uygulamada, maaş hacizlerine yönelik yaşanan bir sıkıntı da prim ve fazla mesai ücretleridir. Öncelikle kısmi haczedilebilirlik kuralı sadece maaş için geçerlidir. Maaşların ferileri olarak ödenen “Prim” ve “Fazla Mesai Ücretleri”nin tamamı haczedilebilir. Ayrıca çalışanların işyerinden almış oldukları “kıdem tazminatı”, “ihbar tazminatı”, “emekli ikramiyesi” gibi hakların tamamı haczedilebilecek mal ve haklardan sayılmaktadır.