1831- VEZİRKÖPRÜ VE MEHMET ÇOG (ÇAĞ)

İhsan Cömert

comert_ihsan@hotmail.com

Vezirköprü’de doğup, büyümüş, okumuş, üst düzey tahsil yapmış nice değerler var.
Biz, Vezirköprülüler bu değerlerin farkında değiliz.
Bazen onlar bizi, bazen de biz onları ihmal ediyoruz.!..
Kendi yazımı ile Mehmet ÇOĞ, Vezirköprü’de tanınan soyadları ile Çağ olarak bilinen Prof.Dr. Mehmet Çağ’da atladığımız bir değerlerdendir.
Rahmetli Mis dedenin torunu…
Prof. Dr. Mehmet Çağ, 1967 yılında Vezirköprü’de doğmuş, ilk ve orta okulu Vezirköprü’de tamamlamış üniversiteyi Fırat Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde Tarih bölümünde tamamlamış. Çeşitli yerlerde çalışmış, halen Karadeniz Teknik Üniversitesinde Ortaçağ Tarihi öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.
“Mehmet Çağ, Vezirköprü nüfus defteri adı altında 1831’lerde Vezirköprü’yü anlatmaktadır.
Sayın Çağ, bu muhteşem emeği verirken keşke zamanın yaşlılarından bilgi toplasaydı.!..
Yazdığı Lakapların (künyeleri) hangi sülaleden olduğunu çıkarmakta oldukça güçlük çekiyoruz hatta çoğunu hiç çözemiyoruz.!..
Sayın Prof. Dr. Mehmet Çog (Çağ) Vezirköprü’yü anlatırken şu değerlendirmelere yer veriyor,
-Vezirköprü gerek Selçuklu gerekse Osmanlı siyasetine yön veren bürokratların yetiştiği tarihi şehirlerimizden biridir.
Bu çalışmada 1831 nüfus defterleri Latin harflerine çevirmiş, temettuat defterleri ve bazı arşiv vesikaları ışığında şehrin 1800’lü yıllarındaki ekonomik ve kültürel yapısı kısmen açıklığa kavuşturulmaya çalışılmıştır.
Vezirköprü 19.yüzyılın başlarında yaklaşık altı bin nüfusuyla Amasya ve Merzifon’la birlikte Osmanlı Devletinin önemli tekstil ve deri sanayi merkezlerinden birisi olarak görülmektedir.
Buna ilaveten “şehir yüze yakın meslek çeşidiyle adeta zanaatkar şehri ve üretim merkezidir.” Demektedir.
O yıllarda Vezirköprü’nün nüfusu altı binlerdeyken, Amasya, Denizli, Balıkesir ve Isparta’nın nüfusları da yedi-sekiz binler olduğu gene ÇAĞ’ın kitabında belirtilmektedir.
Sayın Çağ, Rum, Ermeni’lerle Müslüman toplumun ilişkilerini anlatmaktadır.
Bilindiği gibi kadın nüfus sayımının dışındadır.
İlginç olan; Taa o yıllarda Almanların Vezirköprü-Boyabat arası tren yolu heveslerinin olduğunu Prof. Dr. Mehmet Çağ’ın kitabından öğreniyoruz.
Sayın ÇAĞ’ın iznini almadığım için kitabın içeriğine daha fazla giremiyorum. Sayın yazarın bu kadarcığını hoş göreceğine inanıyorum.
Kaymakamlık ve belediye devriye girmeli. Kitaptan bol miktarda temin edip Vezirköprülülerin bilgisine sunulmalıdır.!..
Vezirköprü’nün 1830’lu yıllar tarihini büyük emek vererek belgelerle ortaya serdiği için sayın yazara bir Vezirköprülü olarak içten teşekkürü borç biliyorum.
NOT; Almanların 1830’lu yıllarda tren yolu düşündüğü Vezirköprü-Boyabat arasına biz yıllardan beri kara yolu ulaşımını sağlayamadığı-mız gibi, kapanan Vezir-köprü-Alaçam yolunu da basit bir köprü yaparak ulaşımı yeniden sağlaya-madık. Havlu attık.