Boşanma Davalarında Velayet

Murat Gül

avukatmurat55@gmail.com

Velayet konusu boşanmaya karar veren çiftler açısından çoğu zaman anlaşmazlık konusu olmaktadır. Aile mahkemesi hakimi, çocuğun velayeti konusunda geniş bir takdir hakkına sahiptir.

Hakim, takdir hakkını çocuğun menfaatini ön planda tutarak kullanır. Tabi ki tarafların da yargılama sürecinde çocuğun menfaatine olan hususları delil olarak mahkemeye sunması gerekmektedir.

Çocuğun menfaati dediğimiz de aklımıza şu hususlar gelmelidir: çocuğun yaşayacağı ortam, alacağı eğitim, bakımı vs. Kısacası, çocuğun maddi manevi ihtiyaçlarını hangi taraf daha iyi karşılayacak ise hakim, çocuğun velayetini o tarafa verir. Bu konuda çocuğun fikrinin de alınması gerekiyor ve çocuk fikrini beyan edebilecek yaşta ise, psikolog veya pedagog eşliğinde çocuğun beyanı da göz önünde bulundurulur.

Hakim tarafından velayetin kime verileceği takdir edilirken, değerlendirmeye esas alınacak durumlardan biri de çocuğun yaşıdır. Zira henüz anne bakımına muhtaç olan bir çocuğun anneden alınarak babaya verilmesi, sağlık ve kişisel gelişim açısından çocuğa büyük zararlar verebilir. Dolayısı ile anne şefkatine ihtiyaç duyan küçüğün belirli dönemlerde anneye velayetinin verilmesi gerekecektir.

Durumu detaylı bir şekilde anlatacak olursak şu şekilde açıklayabiliriz; Hukukumuzda 0-3 yaş arasındaki çocukların anne bakım ve şefkatine muhtaç oldukları kabul edilmektedir. Çocuğun yaşının 3-7 arasında olması halinde ise, çocuğun annenin bakım ve şefkatine daha az muhtaç olduğu görülmektedir. Yalnız bu dönemde de genel olarak çocukların velayeti anneye verilmektedir.

Bu durumlar kanun nezdinde bizzat düzenlenmiş olmasa da, Yargıtay kararları genelde bu yönde verilmektedir. Genel olarak kararlar bu yönde olsa da annenin çocuğa kötü davranması veya annenin kötü hayat tarzı sürdürmesi gibi durumlarda çocuğun velayeti anneden alınarak babaya verilir. Okul çağına gelmiş, biraz da olsa kendini ifade edebilen çocukları, hakim pedagog eşliğinde dineldikten sonra velayete karar verebilir.

En başta belirttiğimiz gibi bu durumda da hakimin takdir yetkisi bulunmaktadır. Yalnız Yargıtay, vermiş olduğu kararlarda, 8 yaşından büyük olan çocukların mahkeme huzurunda dinlenildikten sonra velayetine karar verilmesini uygun görmüş olması; çocuğun beyanlarının, hakimin takdirini büyük oranda etkileyeceği kanaatini bizlerde oluşturmaktadır.

Velayete karar verildikten sonra, velayetin hep aynı tarafta kalacağı da kesinlik teşkil etmez. Tarafların süreç içerisinde, hayat şartlarının değişmesi, çocuğun menfaatinin de değişkenlik göstermesi, velayetin taraf değiştirmesine sebep teşkil edebilir.